Greens' visie op duurzaamheid

Greens’ visie op duurzaamheid

Ik vind het belangrijk om helder te communiceren wat ik bedoel met duurzaamheid. Duurzaamheid is een belangrijk onderdeel van de visie van Greens. Het begrip wordt echter te pas en te onpas gebruikt, daarom licht ik in dit artikel toe wat mijn kijk op duurzaamheid is.  

Voor ik begin: duurzaamheid is belangrijk, maar bij Greens is het vooral belangrijk dat jij achter jouw keuze staat. Ik zal vegetarisch of veganistisch eten daarom stimuleren en je van de juiste informatie voorzien, maar ik leg het je niet op. Wel gaan plantaardig en gezond eten vaak hand in hand en zo heeft een gezonde levensstijl een positieve invloed op dieren en het milieu. Je leest in deze blog hoe dat precies zit.  

Duurzaamheid is een complex begrip waarin mens, dier en milieu samenhangen. In de essentie betekent duurzaamheid dat iets volhoudbaar is. In dit geval gaat het dus over de lange termijn gezondheid van mens, dier en milieu. Dit brengt veel keuzes met zich mee wat lastig kan aanvoelen. Als je het stap voor stap aanpakt en jezelf niet in een hokje gaat stoppen maak je het jezelf makkelijker. Take it easy. Dan hoeft het allemaal helemaal niet zo ingewikkeld te zijn. Ik help je graag op weg.  

  

Onderdeel 1: mens.

Duurzaamheid voor de mens betekent in dit geval: gezond oud worden. Ik doe dat hierbij door het te hebben over ons eetpatroon. Welk eetpatroon draagt bij aan gezond oud worden? 

Als het gaat om gezondheid, is er een voedingspatroon dat keer op keer het beste uit de test komt. Namelijk het mediterrane voedingspatroon (1). Als je dat aanhoudt en rekening houdt met de kwaliteit van je voeding in plaats van de kwantiteit, gaat verduurzamen eigenlijk vanzelf. De mooie bijkomstigheid is dat als je ongezonde producten vervangt voor producten die beter zijn voor jouw gezondheid op lange termijn, dat in veel gevallen ook geldt voor dier en milieu. Denk aan sterk bewerkte voedingsmiddelen die slecht zijn voor je gezondheid en ook veel energie en verpakkingsmateriaal kosten om te maken en dus een grote impact hebben op het milieu.  

Het mediterrane voedingspatroon houdt in:  

Eet veel:   

- groenten en fruit  
- peulvruchten zoals bonen en linzen  
- noten en zaden  
- volkoren granen  
- gezonde vetten (olijfolie, avocado, notenolie)   
- kruiden en specerijen

Eet met mate:  

- vis (wordt ook regelmatig genoemd bij “eet veel”)  
- pluimvee  
- eieren  
- zuivel (kaas en yoghurt)  

Eet zo nu en dan:  

- rood vlees (varken, koe, schaap, hert, geit, paard, haas)  

Het voedingscentrum adviseert maximaal maximaal 500 gram vlees per week te eten (bijvoorbeeld 100 gram per maaltijd) en de inname van rood vlees hierbij zoveel mogelijk te beperken (2). Let op: dit is maximaal. Als je dit niet haalt, stimuleer ik je niet om dit te gaan proberen.

Eet geen:  

- suikerhoudende dranken: frisdrank, fruitsappen zoals jus d’orange, zuiveldranken met smaakjes; 
- producten met toegevoegd suiker: snoep en koek en dergelijke maar als je etiketten leest kom je erachter dat in veel verpakte producten suiker is toegevoegd. Zelfs aan bijvoorbeeld humus en mayonaise. Etiketten lezen is dus cruciaal; 
- bewerkt vlees: saucijzen, hot dog, vleeswaren, worst; 
- geraffineerde granen: wit brood, witte pasta; 
- geraffineerde olie: soja olie, raapzaadolie; 
- ander sterk bewerkt voedsel. Kan je bijvoorbeeld herkennen aan claims zoals “laag vetgehalte” of “light”, toegevoegd suiker en lange ingrediëntenlijsten met onbekende ingrediënten.  

Zonder aandacht te besteden aan andere leefstijlfactoren, persoonlijke voorkeuren/allergieën of klachten blijkt dat dit voedingspatroon over het algemeen de meeste gezondheidswinst oplevert. Ik maak hierbij nog een aantal kanttekeningen: 

Vis 

Belangrijk voor de gezondheid is de kwaliteit van de vis. De Amerikaanse Voedsel en Waren Autoriteit heeft gevonden dat er wereldwijd zware metalen (voornamelijk kwik) in vis wordt aangetroffen (3). Het meeste van dit kwik heeft menselijke vervuiling van het milieu als oorsprong (4). Dit is ontzettend ongezond voor de vis, en ook ongezond voor de mens die die vis opeet. Het hoopt zich namelijk op in het vetweefsel van de vis, dat wij opeten. Daarbij komt dat roofvissen meer van deze schadelijke componenten bevatten. Denk aan tonijn, makreel, paling, zwaardvis, snoek, snoekbaars en haai. Vissen die lager in de voedselketen leven bevatten minder vervuiling zoals sardientjes, mosselen, oesters en ansjovis. 

Een deel van het voer voor kweekvis bestaat uit vismeel gemaakt van wilde vis. De kans is dan ook zeer groot dat ook kweekvis hierdoor vervuild is. Daarbij is kweekvis dus ook geen duurzame keuze omdat daar alsnog vis voor gevangen wordt.

Anderzijds bevat vis ook zeer belangrijke voedingsstoffen waaronder omega-3 vetzuren. Een vis bevat deze vetzuren, die zij halen uit algen, in zeer gunstige verhoudingen voor onze gezondheid. Dit is dan ook een reden om wel regelmatig vis te eten van goede kwaliteit. Kies voor biologisch(dynamisch) en vermijd kweekvis. Wilde vis bevat meer gezonde omega-3 vetzuren. Neem eens een kijkje op de markt en vraag de visboer of zijn vis keurmerken draagt of koop vis bij een Ekoplaza of andere biologische supermarkt.

Vlees 

Het eten van een kleine hoeveelheid vis en vlees kan bijdragen aan een gezond voedingspatroon. Het is echter niet noodzakelijk. Als je ervoor kiest vegetarisch of volledig veganistisch te eten is dit ook mogelijk op een gezonde manier. Het is wel belangrijk om dierlijke producten te vervangen met gezonde alternatieven en te denken aan suppletie. Belangrijke voedingsmiddelen die de voedingsstoffen uit vlees vervangen zijn bijvoorbeeld peulvruchten, bonen, noten en zaden, granen, zeewier, groenten en eieren. Gezonde omega 3 vetzuren die je uit vis kan halen, kan je uit walnoten en gebroken lijn- en chiazaad halen. Het breken hiervan kan je het beste zo kort mogelijk op het eetmoment zelf doen om oxidatie te beperken. Het is daarbij belangrijk om vitamine b12 bij te slikken en goede kwaliteit vis-of algenolie. 

 

Varken

Onderdeel 2: dier. 

Bij dieren gaat het onderwerp duurzaamheid over dierenwelzijn en de relatie tussen mens en dier. Moeten we dieren net zo behandelen als wij ook behandeld willen worden? Of mogen we alles maken omdat we bovenaan de voedselketen staan?   

Natuurlijk zou het voor dieren het fijnste zijn als wij ze niet zouden eten. Er is namelijk genoeg bewijs dat stelt dat dieren pijn en emotie voelen op menselijk niveau (5). Door de geschiedenis heen was het soms noodzakelijk om dieren te eten, maar nu hebben we zoveel plantaardige alternatieven binnen handbereik dat het echt een keuze is. En omdat we dieren dus niet nodig hebben voor onze gezondheid, waarom zouden we het ze aandoen?  

Er zijn veel verschillende soorten dieren, die op veel soorten manieren worden gehouden en gedood. Wat je relatie is met dieren hangt af van hoe vaak je dieren eet, hoeveel je hiervoor hebt betaald en waar het vlees of de vis vandaan komt. Ik ga niet overal in detail op in, maar loop de basis even door. Ik maak een onderscheid in rood vlees, gevogelte en vis.

Rood vlees: varken, koe, schaap, hert, geit, paard, haas   

Hierover raad ik je aan het vlees uit de supermarkt en van de slager te beperken. Wil je vlees eten? Kies dan voor kwaliteit en voor een stuk vlees dat zo goed mogelijk heeft geleefd (wild en grotendeels buiten) en is verzorgd (biologisch en grasgevoerd). Dit is beter voor de gezondheid van het dier, en voor je eigen gezondheid. Grasgevoerd en regeneratief gehouden dieren leveren vlees waarin meer belangrijke voedingsstoffen zitten. Hier betaal je meer voor, maar de prijs die je in de supermarkt betaalt voor je vlees is geen eerlijke prijs. Eerder in dit artikel las je al dat het voor jouw gezondheid beter is om weinig rood vlees te eten, dus zou ik zeker overwegen om een eerlijke prijs voor je vlees te betalen als je dit wel eet.   

Hieronder websites waar je kwalitatief goed vlees kan bestellen. Op deze websites lees je ook meer over hoe de dieren gehouden en gevoerd worden.  

https://zorgnatuur.nl/
http://wildrundvlees.nl/ 
https://www.dewoestegrond.nl/nl/ 
https://www.veldenbeek.nl/
 

Gevogelte: kalkoen, kip, eend, parelhoen, gans   

Voor gevogelte geldt eigenlijk hetzelfde als voor rundvlees. Al stoot gevogelte minder broeikasgassen uit en heeft het minder grond en water nodig, en is het dus minder slecht voor het milieu (6). Alsnog geldt hier: minder is beter. Neem eens een kijkje op Koopeenkip.nl voor goed kippenvlees.

Vis  

De keurmerken die bestaan voor duurzaam gevangen vis (zoals ASC, MSC, GGN, BAP, Friend Of The Sea) claimen goed te zorgen voor hun vis, houden extra rekening met hun leefomgeving en gebruiken zo min mogelijk antibiotica. Als dit allemaal al goed zou gebeuren blijft er een ander probleem bestaan: ze letten niet op vissenwelzijn. Ze staan praktijken toe zoals zeehonden afschieten, vissen uithongeren en duizenden vissen opkroppen in een kooi of tank. Vissen lijden daarbij een langzame pijnlijke dood. Daarnaast is er veel verschil in vissoorten die meer met uitsterven worden bedreigd dan andere vissoorten. Hiervoor kan je de app VISwijzer raadplegen. Daarnaast raken vissen die niet gevangen worden regelmatig wel verwond. Deze wonden kunnen slecht genezen waardoor ze hier hun leven lang last van kunnen houden. Ook is er bij een vis sterk bewijs dat vissen pijn voelen.  (7,8)  

 

Onderdeel 3: milieu.   

Bij milieu gaat het onderwerp duurzaamheid hier over de impact van landbouw en veeteelt op de natuur en het klimaat. Om te beginnen zijn biologische producten niet per se beter voor het milieu dan niet-biologische producten. Biologische boeren gebruiken geen kunstmest en synthetische bestrijdingsmiddelen: dat is beter voor het milieu. Maar voor biologische landbouw en veeteelt is meestal wel meer grond nodig, die dan niet meer gebruikt kan worden voor natuur of voor producten die het milieu minder belasten. Grondstoffen en energieverbruik worden niet meegerekend voor het label “biologisch”. Dit zijn beiden twee factoren die alsnog een flinke impact op het milieu hebben. 

Al ons eten heeft grond nodig om op de groeien. Hoeveel grond precies hangt af van het product (9). Plantaardige producten hebben veel minder grond nodig dan dierlijke producten zoals vlees. Als we samen minder grond nodig hebben, kunnen we de natuur meer met rust laten en zou er bijvoorbeeld een bos groeien met een hoge biodiversiteit. Met veel soorten insecten en andere dieren die belangrijk zijn voor het ecosysteem. Het bos en de planten die zouden groeien als je de natuur zijn gang laat gaan zijn goed voor het milieu en klimaat, ze nemen namelijk CO2 op, houden de grond levend en houden water vast. Vlees eten (zowel rood vlees als gevogelte) is dus op geen enkele manier beter voor het milieu. Daarnaast wordt het grootste deel van het vlees bijgevoerd met eiwitrijk krachtvoer, wat de uitstoot van broeikasgassen vergroot en waar veel tropisch bos voor wordt gekapt.  

Regeneratieve landbouw* heeft een kleinere impact op het milieu dan gangbare (de niet-biologische) landbouw. Maar het doet nog steeds meer kwaad dan goed voor het milieu. Ook regeneratief gehouden dieren (zie de websites die ik hierboven noemde) maken het milieu niet per se beter. Het is een pleister op de wond en lost het milieuprobleem niet op. 

De conclusie is dat landbouw natuur kapot maakt. Echter hebben we eten nodig en ontkomen we dus niet aan landbouw. Een vegetarisch voedingspatroon zorgt voor minder intensieve landbouw en heeft zo een kleinere impact op het milieu. 

Vis 

Wat betreft vis is geen vis eten het beste voor het milieu. Elke vis heeft een belangrijke rol in het zee ecosysteem, en als een paar soorten uitsterven kan het hele ecosysteem op zee in elkaar storten. Dit zee systeem is weer belangrijk voor het leven op aarde. Inclusief wijzelf. De oceaan vangt bijna 50% van al het CO2 op (10). Mocht het ecosysteem ineenstorten kan dat ongekende gevolgen hebben voor ons klimaat. Modellen laten zien dat als we zo doorgaan met vissen dat er dan in het jaar 2050 bijna geen vis meer overblijft (11). Daarnaast gaan er door “bijvangst” van visserij vele beschermde soorten dood zoals zeehonden, dolfijnen, walvissen, schildpadden en haaien. Volgens Wereld Natuur Fonds gaan er elk jaar 300.000 walvissen en dolfijnen dood doordat mensen vis eten (12).  

Ook kweekvis is wat betreft duurzaamheid discutabel. Of kweekvis duurzaam is hangt namelijk af van het soort vis, hun leeftemperatuur, milieuvervuiling en het visvoer. (13)

Eigen onderzoeker  

Wees je eigen onderzoeker en vorm een mening op basis van de informatie die je tot je neemt. Gezondheid, dierenwelzijn en milieu zijn complexe onderwerpen met vele nuances. Er zijn veel feiten die erop wijzen dat het voor deze drie zaken overbodig is om dieren te houden. Ook het consumeren van dieren mag drastisch verminderen. Wees kritisch over wat je leest en hoort in je omgeving. Dat zou ik je graag nog mee willen geven. Onderzoek, sta open voor andermans visie en doe wat goed voelt. 

 

*Regeneratieve/natuurinclusieve landbouw: een vorm van landbouw waarin bodembescherming centraal staat om zo bij te dragen aan verschillende ecosysteemdiensten. (14)

  

  1. Trichopoulou A., Lagiou P. Healthy Traditional Mediterranean Diet: An Expression of Culture, History, and Lifestyle. Nutr. Rev. 1997;55:383–389.  
  1. https://www.iarc.who.int/wp-content/uploads/2018/07/pr240_E.pdf  
  1.  US Food and Drug administration. Mercury Levels in Commercial Fish and Shellfish (1990-2012)  
  1. "Global Mercury Assessment 2013: Sources, Emissions, Releases and Environmental Transport" (PDF). UNEP Chemicals Branch, Geneva, Switzerland. 2013   
  1. National Research Council (US) Committee on Recognition and Alleviation of Pain in Laboratory Animals (2009). "Recognition and Alleviation of Pain in Laboratory Animals". National Center for Biotechnology Information.  
  1. J. Poore and T. Nemecek 2018. Reducing food’s environmental impacts through producers and consumers  
  1. https://www.researchgate.net/publication/228885481_Can_fish_suffer_Perspectives_on_sentience_pain_fear_and_stress   
  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2929749/   
  1. Elin Röös, Bojana Bajželj, Pete Smith, Mikaela Patel, David Little, Tara Garnett, Greedy or needy? Land use and climate impacts of food in 2050 under different livestock futures, Global Environmental Change. 2017   
  1. https://science.nasa.gov/earth-science/oceanography/ocean-earth-system/ocean-carbon-cycle  
  1. Impacts of Biodiversity Loss on Ocean Ecosystem Services (2006)  
  1. https://wwf.panda.org/discover/our_focus/oceans_practice/problems/bycatch222/bycatch_victims/  
  2. https://www.oneworld.nl/lezen/klimaat/kweekvis-zonder-praatjes/ 
  3. https://hetgroenebrein.nl/2020/11/03/hoe-definieren-we-regeneratieve-landbouw/  

 


Lees verder

Nieuwsbrief illustratie
Niks missen op het gebied van een gezonde leefstijl?

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Ontvang maandelijks updates en inspiratie over een gezonde leefstijl.
Geen reclame!